Licencje Creative Commons – niektóre prawa zastrzeżone

klodkaDarmowe zdjęcia, grafika za darmo. Jedne z najczęściej wyszukiwanych zwrotów w sieci – przynajmniej wśród domorosłych grafików i osób prowadzących blogi. Warto dowiedzieć się czym są licencje Creative Commons i jak można z nich korzystać, aby mieć dostęp do ogromnej bazy darmowej twórczości.

Licencje te wywodzą się z tzw. ruchu wolnościowego. Krzewi on idee nie tylko nieskrępowanego tworzenia, ale też dzielenia się stworzonymi dziełami. Na początku ruch open content skupiał się na wolnym oprogramowaniu, a najbliższa mu była idea wolnego kodu (kodu programu, który można było bezpłatnie wykorzystywać pod warunkiem jego dalszego udostępniania). Teraz odnosi się on do szerokiej gamy utworów w rozumieniu prawa autorskiego – programów, fotografii, obrazów, kompozycji itd. Członkowie tego ruchu założyli w 2001 r. organizację pozarządową o nazwie Creative Commons. Skupia ona intelektualistów zaangażowanych w inicjatywy prawno-autorskie. Organizacja ta posiada na dzień dzisiejszy swoje oddziały w ponad 70 krajach świata – również w Polsce. Jako cel swojej działalności wskazuje ona udostępnianie twórcom narzędzi prawnych, które pozwolą im dzielić się swoimi utworami z szeroką publicznością, na satysfakcjonujących ich, a jednocześnie otwartych dla korzystających, warunkach. Cel ten jest realizowany poprzez opracowanie szeregu umów licencyjnych, które zbiorczo nazywa się umowami Creative Commons.

Wspólnym założeniem tych umów jest zastąpienie charakteryzującego prawo autorskie zwrotu „Wszelkie prawa zastrzeżone” zwrotem „Niektóre prawa zastrzeżone”. Czym cechują się te licencje?

  • niewyłącznością (dany utwór może być wykorzystywany przez więcej niż jedną osobę)
  • nieodpłatnością (zasadą jest brak opłat za udzielenie licencji)
  • bezterminowością (licencja zostaje udzielona „na zawsze”, choć skuteczność tego założenia jest prawnie wątpliwa)
  • adhezyjnością (należy posługiwać się stałymi i niezamienialnymi wzorami umów licencyjnych)
  • wygasaniem w przypadku naruszeń postanowień licencyjnych

Licencje Creative Commons poruszają się w obszarze czterech grup podstawowych warunków:

uznanie autorstwa

Uznanie autorstwa – wolno kopiować, rozprowadzać, przedstawiać i wykonywać objęty prawem autorskim utwór oraz opracowane na jego podstawie utwory zależne pod warunkiem, że zostanie wskazane nazwisko autora pierwowzoru.

uzycie niekomercyjneUżycie niekomercyjne – wolno kopiować, rozprowadzać, przedstawiać i wykonywać objęty prawem autorskim utwór oraz opracowane na jego podstawie utwory zależne – jednak jedynie do celów niekomercyjnych.te same warunki

Na tych samych warunkach – wolno rozprowadzać utwory zależne jedynie na licencji identycznej do tej, na jakiej udostępniony został utwór oryginalny.

bez zaleznychBez utworów zależnych – wolno kopiować, rozprowadzać, przedstawiać i wykonywać utwór jedynie w jego oryginalnej postaci – tworzenie utworów zależnych nie jest dozwolone (ani do użytku niekomercyjnego ani też komercyjnego).

Łączenie tych warunków pozwala na osiągniecie sześciu podstawowych umów licencyjnych:

  • Uznanie autorstwa – licencja ta pozwala na kopiowanie, zmienianie, rozprowadzanie, przedstawianie i wykonywanie utworu jedynie pod warunkiem oznaczenia autorstwa. Jest to licencja gwarantująca najszersze swobody licencjobiorcy, jest najbardziej otwarta.
  • Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach – licencja ta pozwala na kopiowanie, zmienianie, rozprowadzanie, przedstawianie i wykonywanie utworu tak długo, jak tylko na utwory zależne będzie udzielana taka sama licencja (informację o używaniu tej licencji możemy znaleźć na Wikipedii).
  • Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne – licencja ta pozwala na kopiowanie, zmienianie, remiksowanie, rozprowadzanie, przedstawienie i wykonywanie utworu jedynie w celach niekomercyjnych. Warunek ten nie obejmuje jednak utworów zależnych (mogą zostać objęte inną licencją).
  • Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych – licencja ta zezwala na rozpowszechnianie, przedstawianie i wykonywanie utworu w celach komercyjnych i niekomercyjnych, pod warunkiem zachowania go w oryginalnej postaci (nie wolno tworzyć utworów zależnych – o utworach zależnych pisałem tutaj).
  • Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Na tych samych warunkach – licencja ta pozwala na rozpowszechnianie, przedstawianie i wykonywanie utworu jedynie w celach niekomercyjnych oraz tak długo jak utwory zależne będą również obejmowane tą samą licencją.
  • Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych – licencja ta zezwala na rozpowszechnianie, przedstawianie i wykonywanie utworu jedynie w celach niekomercyjnych oraz pod warunkiem zachowania go w oryginalnej postaci (nie wolno tworzyć utworów zależnych). Jest to najbardziej restrykcyjna z licencji Creative Commons.

CCPolska_logoJeżeli jesteś twórcą i chcesz udostępnić swoje utwory na którejś z licencji CC, powinieneś umieścić przy tych utworach (w kodzie strony), odpowiednią informację wraz z oznaczeniem graficznym. Oznaczenia te można pobrać ze strony CC. Co ciekawe, największe wyszukiwarki (Google, Yahoo) umożliwiają selekcję wyników wyszukiwania pod kątem dostępności ich na licencji CC. Warto z opcji korzystać. Przy tworzeniu wpisu korzystałem m.in. z materiałów dostępnych na stronie Creative Commons. Jeżeli chcecie wiedzieć więcej – odsyłam właśnie na nią – tutaj.

Chcesz być na bieżąco? Polub bloga na Facebook’u, obserwuj go na Twitterze lub zapisz się na newslettera (wszystko to możesz zrobić także w kolumnie po prawej stronie).

 

 

2 komentarze

  • A jeśli nie chce się mieć problemów należy szukać „Public Domain” i „CC0” i czytać dokładnie co jest napisane pod tym co pobieracie, czy nie ma zastrzeżeń o znakach towarowych (modne w angielskiej wikipedii), czyli „w pełni darmowe, ale…”

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *